Yemek Yaparken Oluşan Zararlı Gazların Etkisini biliyor musunuz ve Ne Yapmalı?

Yemek Yaparken Oluşan Zararlı Gazların Etkisini biliyor musunuz ve Ne Yapmalı?
04 Şubat 2021 - 22:08

-YEMEK PİŞİRME - HAVA KALİTESİ: Özellikle pandemi nedeniyle evlerimizden dışarı çıkamadığımız, temiz ve sıcak havaya ihtiyaç duyduğumuz bu günlerde, vakit geçirmek için yeni aktivite arayışlarına giriyoruz. Yemek pişirmek gibi… Peki yemek pişirmenin iç mekan hava kalitesine etkisinin ne kadar farkındayız? 

-BUNLARA DİKKAT: 'Mutfakta kullandığımız yöntemler, malzemeler ve aletleri değiştirerek oluşan hava kirliliğini azaltmamız mümkün. Fırın gibi pişiricilerin, mutfağımıza doğru şekilde kurulduğundan ve havalandırıp bakımının yapıldığından emin olun. Mümkün olduğunca elektrikli pişiricileri tercih edin, fazla yağlı yiyecekler daha çok kirlilik üretme eğiliminde olduğundan mümkünse daha yağsız et kullanın, kızartma veya ızgara gibi yağ bazlı pişirme yerine haşlama veya buharda pişirme gibi su bazlı pişirme yöntemini tercih edin. Pişirirken, kirliliği en aza indirmek için sıcaklığı düşürmeye çalışın. Kızartma yapıyorsanız, az kirletici özellikli kızartma yağı kullanın'.
 

AYRINTILAR!


Havaların soğuması ve kısıtlamalar sebebiyle

Son dönemde havaların soğuması ve kısıtlamalar sebebiyle evde daha çok zaman geçirmeye, bu zamanı da farklı aktivitelerle değerlendirmeye çalışıyoruz. Yeni tarifler deneyip yemek yapmak da bu aktivitelerin başında geliyor. Online veriler de "tarif" aramalarının şimdiye kadarki en yüksek aranma değerlerine ulaşıp, istatistikleri ikiye katladığını gösteriyor. Tüketicilerin yüzde 73'ü hala ev dışı faaliyetlere devam etmekte tereddüt ediyor. Gelen kış mevsiminin de etkisiyle iç mekanlardaki hava kalitesinin önemi artıyor. Kış aylarında kapalı alanlarda çok fazla vakit geçirmek; kirleticilerin, özellikle virüslerin yayılmasına ve kronik hastalıklara bağlı şikayetlerin artmasına neden oluyor. Özellikle mutfakta kullanılan temizlik ürünleri Uçucu Organik Bileşikler (VOC) yayarken; farklı pişirme yöntemleri ve pişirme sırasında oluşan duman ve koku salınımıyla havada partiküller oluşabiliyor. Evde denediğimiz yeni yemekler eğlenceli anılar yaratmamızda büyük rol oynasa da, iç mekan hava kirliliği söz konusu olduğunda kokular da yaygın bir sorun haline geliyor.

 

Yemek Pişirmek Sanıldığı Kadar Masum Mu?

Dyson Türkiye bu soruna eğilerek, 4 Şubat Perşembe günü düzenlediği djital etkinlikle yemek pişirirken oluşan gazların iç mekan hava kalitesi üzerindeki etkilerine ve evimizde soluduğumuz havanın önemine dair çarpıcı bilgiler paylaştı. Ünlü Şef Somer Sivrioğlu’nun keyifli sohbeti ve canlı yayında yaptığı yemek tarifiyle renklenen etkinliğe, Dyson’ın merkezi Malmesbury’den canlı yayınla bağlanan Dyson Tasarım Mühendisi Sam Taylor, yemek yaparken maruz kaldığımız kirleticilerden ve uygulayacağımız basit ipuçlarıyla hava kalitemizi nasıl iyileştirebileceğimizden bahsetti.

Pişirdiğiniz yemek türü, pişirme şekliniz ve kullandığınız ev aletleri

Pişirdiğiniz yemek türü, pişirme şekliniz ve kullandığınız ev aletleri, kirletici seviyelerini etkiliyor. İster bir kutlama yemeği, ister aileniz ve arkadaşlarınız için hamur işleri yapın; yemek pişirmek, havaya benzersiz bir kirletici bileşeni yayabiliyor. Mutfakta, ultra ince parçacıkların konsantrasyonu genellikle yemek pişirildikten sonra 10 ile 40 kat daha yüksek olabilirken, bazı şehirlerde yemek pişirilen evlerde oluşan PM2.5 olarak adlandırılan küçük partiküllerin, kirliliğin yüzde 62'sine neden olduğu tahmin ediliyor.

Yiyeceklerin pişirilme şekli mutfaktaki hava kirliliğini etkileyebiliyor. Yiyecekleri ızgara yapmak ve kızartmak gibi yağ bazlı pişirme yöntemleri, daha ince parçacıklar ürettiğinden haşlama veya buharda pişirme gibi su bazlı pişirme yöntemlerinden daha kirletici olabiliyor. Yemek pişirmede kullanılan yağ türü de kirletici seviyelerini etkileyebiliyor ve genel olarak daha yüksek duman sıcaklığına sahip yağlar daha düşük seviyelerde partikül madde üretiyor. Araştırmalar, zeytinyağının en kötü suçlulardan biri olduğunu ve en yüksek partiküllü maddeleri serbest bıraktığını gösteriyor.


Azot Dioksit (NO2), karbon monoksit ve formaldehit, mutfak havasına salınıyor

Tüm bunların yanı sıra, pişirme sırasında kullanılan ısıtıcı aletler de hava temizliğini fazlasıyla etkiliyor. Fırınlar, 2001 California Hava Kaynakları Kurulu araştırmasına göre en büyük kirlilik nedenlerinden. Özellikle yiyecek atıkları fırın içerisinde yandıkça, potansiyel olarak zararlı partikül madde konsantrasyonları, Azot Dioksit (NO2), karbon monoksit ve formaldehit, mutfak havasına salınıyor. Yine araştırmalara göre, Azot Dioksit (NO2) seviyelerinin elektrikli sobalar yerine gazla pişirilen evlerde sürekli olarak daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Elektrikli sobalar, gazla çalışan muadilleri kadar hava kirliliği üretmeyebiliyor, ancak yakıttan bağımsız olarak ocakta pişirilen yiyeceklerden havaya partikül madde yayıyor.

Fırın veya soba gibi pişirme aletlerinin tamamen havalandırıldığından ve doğru şekilde kurulduğundan, kullanıldığından ve bakımının yapıldığından emin olmak, kirliliği en aza indirmeye yardımcı olabiliyor. Dışarıdaki hava yeterince temizse yemek pişirirken pencereyi açmak veya doğru hava temizleyiciyi kullanmak, kirletici maddeleri filtrelemeye yardımcı olabiliyor.

 

Dyson Tasarım Mühendisi Sam Taylor bu konuya dikkat çeken açıklamasında «Mutfakta kullandığımız yöntemler, malzemeler ve aletleri değiştirerek oluşan hava kirliliğini azaltmamız mümkün. Fırın gibi pişiricilerin, mutfağımıza doğru şekilde kurulduğundan ve havalandırıp bakımının yapıldığından emin olun. Mümkün olduğunca elektrikli pişiricileri tercih edin, fazla yağlı yiyecekler daha çok kirlilik üretme eğiliminde olduğundan mümkünse daha yağsız et kullanın, kızartma veya ızgara gibi yağ bazlı pişirme yerine haşlama veya buharda pişirme gibi su bazlı pişirme yöntemini tercih edin. Pişirirken, kirliliği en aza indirmek için sıcaklığı düşürmeye çalışın. Kızartma yapıyorsanız, az kirletici özellikli kızartma yağı kullanın» dedi.